EKMEN: Narenciye üreticileri ekonomik krizde
16.03.2026
DEVA Partisi Genel
Başkan Yardımcısı ve Mersin Milletvekili Mehmet Emin Ekmen, Mersin ve
Hatay’daki mandalina üretim krizini gündeme getirdi. Ekmen, Tarım ve Orman
Bakanı İbrahim Yumaklı’nın yanıtlaması istemiyle verdiği soru önergesinde,
Mersin ve Hatay illerinde mandalina üreticilerinin yüksek girdi maliyetleri,
düşük alım fiyatları ve yetersiz dış ticaret politikaları nedeniyle ciddi bir
ekonomik krize girdiklerini belirtmiştir.
Üretici piyasa
istikrarsızlığına karşı savunmasızdır
Yeni Yol Partisi Grup Başkanı Ekmen, Tarım ve Orman
Bakanı Yumaklı’nın yanıtlaması istemiyle TBMM Başkanlığına soru önergesi verdi.
Ekmen, “2025 yılı sonbaharında Mersin ve Hatay illerinde mandalina üreticileri
yüksek girdi maliyetleri, düşük alım fiyatları ve yetersiz dış ticaret
politikaları nedeniyle ciddi bir ekonomik krizle karşı karşıya kalmıştır. Hasat
maliyetlerinin kilogram başına 10-12 TL’yi bulmasına rağmen üreticilerin
ürünlerini 2-3 TL’ye satmak zorunda kalması, kırsal ekonomide çok boyutlu bir
yıkım süreci başlatmıştır. Bazı üreticiler ürünlerini dalında bırakmış veya
ücretsiz dağıtmıştır. Krizin başlıca nedenleri arasında yükselen mazot, gübre
ve işçilik giderleri, ihracat pazarlarındaki daralma, soğuk hava deposu
eksikliği, sözleşmeli tarımın yaygınlaşmaması, kooperatifçilik altyapısının
zayıflığı ve kamu alım garantilerinin bulunmaması yer almıştır. Partimizin
Tarım Eylem Planı’nda da vurgulandığı üzere, çiftçiye ‘maliyet + makul kâr
garantili alım’ politikası gibi mekanizmaların devreye alınmaması, üreticiyi piyasa
istikrarsızlığına karşı savunmasız bırakmaktadır” dedi.
Dalında bırakılan veya
bedelsiz dağıtılan ürünlerin alan büyüklüğü ne kadardır?
Sürdürülebilir politikaların hayata geçirilmesi
gerektiğine dikkat çeken Ekmen, “Hatay özelinde 2023 depreminin ardından sulama
sistemleri, yollar ve depolar gibi altyapıların hâlâ onarılamamış olması krizin
etkilerini daha da derinleştirmiştir. Mersin’in Silifke, Tarsus, Erdemli;
Hatay’ın Dörtyol, Erzin ve Samandağ ilçelerinde yaşanan bu kriz sadece üretimi
değil; aynı zamanda kırsal istihdamı, tarım işçiliğini ve bölgedeki sosyal
dengeleri de tehdit etmektedir. Tarım işçileri hasat yapılmayan bahçeler
nedeniyle gelir kaybına uğrarken, kadın emeği bu süreçte sosyal güvenceden
yoksun biçimde daha da kırılganlaşmaktadır. Narenciye sektöründe yaşanan bu tür
yapısal krizler; tarımdan kopuşu hızlandırmakta, kırsaldan kente göçü
tetiklemekte ve gıda güvenliğini riske sokmaktadır. Ziraat Odaları, bazı
çiftçilerin bahçelerini söktüğünü ve narenciye tarımından çekilme eğiliminin arttığını
bildirmektedir. Bu sebeple, üreticiye dönük somut ve sürdürülebilir politika
araçlarının ivedilikle geliştirilmesi elzemdir” açıklamasında bulundu.
Üreticilere yönelik
destek oluşturulmuş mudur?
Mersin Milletvekili Ekmen, Bakan Yumaklı’ya yanıtlaması
istemiyle verdiği önergede şu sorulara yanıt aradı:
1. 2025 yılı itibarıyla mandalina üretiminde hasat ve
taşıma maliyeti ortalaması ne kadardır? Bu maliyetlere karşılık üreticinin
ortalama satış fiyatı nedir?
2. Mersin ve Hatay illerinde mandalina üreticilerine
yönelik doğrudan gelir desteği, prim ödemesi, alım garantisi veya fiyat
dengeleme mekanizması oluşturulmuş mudur?
3. 2024 ve 2025 yıllarında narenciye üreticilerine
(özellikle Mersin ve Hatay özelinde) verilen toplam tarımsal destek tutarı ve kalem
bazlı dağılımı nedir?
4. Söz konusu illerde üreticilerin ürünlerini satamayıp
dalında bıraktığı veya bedelsiz dağıttığı alanların toplam büyüklüğü ne
kadardır?
5. Üreticilerin ürünlerini pazara ulaştırma, soğuk hava
deposu bulma veya kooperatif üzerinden satma imkânları açısından Bakanlığın
herhangi bir destek programı veya teşviki mevcut mudur?
6. Narenciye ihracatında 2024 ve 2025 yıllarında yaşanan
gerilemenin nedenleri nelerdir? Bu ürün grubunda dış ticareti planlı ve üretici
lehine şekillendirecek bir “Narenciye İhracat Stratejisi” hazırlanmakta mıdır?
7. Hatay özelinde 2023 depreminin ardından tarımsal
sulama, taşıma ve depolama altyapılarının onarımı için ne tür kamu yatırımları
yapılmıştır? Miktar ve kapsam nedir?
8. Çiftçilerin piyasa karşısında daha güçlü hale
gelebilmesi için kooperatiflerin, üretici birliklerinin desteklenmesi yönünde
2024 – 2025 döneminde uygulanan yeni bir program var mıdır?
9. Söz konusu kriz nedeniyle 2025 yılında narenciye
üretiminden çıkan ya da çıkmayı planlayan üretici sayısı ve tarımsal alan
miktarı nedir?
10. Tarım işçilerinin, özellikle mevsimlik kadın
işçilerin yaşadığı gelir kaybına ilişkin herhangi bir tespit çalışması veya
sosyal destek mekanizması oluşturulmuş mudur?